نقل و تحقيق در اينكه اولين جلوه و ظهور و تجلى حق ، از اين جهت كه ذات كرّوبى جهات او صرفِ صرفِ وجود و واجد جميع كمالات و منزه از كثرت و جهت عدمى است و به نفس ذات متجلى است ، واحد است ، شكى وجود ندارد . ولى آيا اين تجلى و ظهور به صفت وحدتْ همان عقل اول و قلم اعلاست ؟ يا آنكه نخستين جلوهء احدى ، وجود عام و مطلق و به حسب ظهور واجد جميع نشآت و مراتب است ؟ محققان از متألّهان و غوّاصان بحر حكمت و معرفت ، كه از مشرب عرفان و مسلك صوفيهء صافى قلب اطلاع دارند ، اين مهم را بهتر از ارباب كشف تقرير و تحرير نموده‌اند . آخوند ملا عبداللَّه زنوزى ، والد ماجد و مربى آقا على مدرس ، در أنوار جليّة ، و استاد محقق ، آقا على حكيم - رضوان اللَّه عليهما - در بدايع الحكم ، وجود عام و مطلق و كلى را اولين جلوهء حق در عالم خلق و كثرت دانسته ، و گفته‌اند : نزد حاذق محقق بعد از امعان نظر و دقت تام منكشف مىشود كه اين مرتبه از وجودْ فعل مطلق حق و مظهر ذات مقدس حق اول است . به اين بيان كه در مباحث سابقه منكشف گرديد كه حقيقت واجب‌الوجود ، كه متصف به وجوب و ازليت ذاتيه است ، بسيط من جميع الجهات و الحيثيات است ؛ پس ، به نفس ذات متجلى و فيّاض است ، نه به ضميمه‌اى از ضمايم و حيثيتى از حيثيات ، و گرنه جهت امكانى ، بلكه تركيب از جهت وجوبى و امكانى ، در ذات اقدس او ثابت مىشود ؛ و حال آنكه حق به تمام هويت متجلى و فيّاض است ، نه به جزء